در قالب این طرح، عملیات طراحی، ساخت و نصب تابلوهای جدید راهنمای زائر در فضاهای داخلی و رواقهای حرم مطهر به همت سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی انجام شد؛ پروژهای که با هدف کاهش سردرگمی زائران و تسهیل دسترسی آنان به فضاهای مختلف، پس از نزدیک به دو سال مطالعه و بررسی به مرحله اجرا رسیده است.
به گزارش روابط عمومی سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی، در دل رواقهای سرپوشیده حرم مطهر رضوی، جایی که زائران در سکوتی آمیخته با نجوا و دعا مسیر خود را به سوی مضجع نورانی امام مهربانیها مییابند، نشانههایی کوچک اما راهگشا، نقشی تعیینکننده در هدایت این جریان پیوسته دارند؛ نشانههایی که حالا با اجرای طرحی تازه، چهرهای یکپارچه، زیبا و هماهنگ به خود گرفتهاند.
در قالب این طرح، عملیات طراحی، ساخت و نصب تابلوهای جدید راهنمای زائر در فضاهای داخلی و رواقهای حرم مطهر به همت سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی صورت گرفت؛ پروژهای که با هدف کاهش سردرگمی زائران و تسهیل دسترسی آنان به فضاهای مختلف، پس از نزدیک به دو سال مطالعه و بررسی به اجرا رسید.
پیش از این، تابلوهای راهنمای موجود در رواقها بهدلیل نصب در دورههای زمانی مختلف و با سبکهای متفاوت، از یکپارچگی لازم برخوردار نبودند. همین موضوع گاه موجب سردرگمی زائران، بهویژه در فضاهای سرپوشیده و پیچیده حرم مطهر میشد. بر همین اساس، طرحی جامع برای بازنگری کامل در نظام اطلاعرسانی محیطی تعریف شد؛ طرحی که پیشتر در فضاهای روباز به اجرا درآمده بود و اکنون به فضای داخلی حرم رسیده است.
در این پروژه، علاوه بر بازنگری در عناوین قبلی، شناسایی فضاها و کاربریهای جدید نیز در دستور کار قرار گرفت تا تابلوها بتوانند پاسخگوی نیازهای امروز زائران باشند. همچنین درباره فرم، جنس و سبک طراحی تابلوها مطالعات گستردهای انجام شد تا نتیجه نهایی، علاوه بر کارکرد راهنمایی، از نظر بصری نیز با معماری و فضای معنوی حرم مطهر هماهنگ باشد.
یکی از ویژگیهای شاخص این تابلوها، طراحی اختصاصی فونت آنهاست؛ فونتی با نام «رواق» که با الهام از خوشنویسی اسلامی–ایرانی شکل گرفته و در عین زیبایی، خوانایی بالایی برای زائران دارد. این رویکرد باعث شده است تا نوشتههای روی تابلوها، نهتنها اطلاعرسان باشند، بلکه بخشی از هویت بصری فضای زیارتی را نیز شکل دهند.
تابلوهای راهنمای زائر جدید در چند دسته طراحی شدهاند؛ از تابلوهای معرفی رواقها گرفته تا تابلوهای دیواری راهنمای مسیر و تابلوهای بالاسر غرفات برای معرفی فضاهای خدماتی در داخل رواقها. تمامی این تابلوها بهدلیل طراحی خاص خود، به دست استادکاران هنرهای سنتی ساخته و مونتاژ شده اند.
در این پروژه، در مجموع ۲۰۳ تابلو راهنمای زائر طراحی و در حال ساخت میباشد که از این تعداد، ۱۵۳ تابلو از جنس برنج برای نصب در رواق ها و ۵۰ تابلو بهصورت چوبی ویژه استفاده در کفشداریها در نظر گرفته شده است. در ساخت این تابلوها، حروف با رنگ طلایی و از جنس برنج طراحی شده در زمینه ای سبز رنگ قرار می گیرد و قاب اطراف آنها نیز از همین جنس انتخاب شده تا هماهنگی بصری مناسبی با فضای حرم ایجاد شود.
در کنار تابلوهای راهنما، ۲۳ ساعت آنالوگ نیز با الهام از ساعتهای سنتی و با طراحی اختصاصی و نقوش هنری سنتی ساخته و نصب می شود. از این تعداد، ۱۲ ساعت از جنس برنج با رنگ طلایی برای استفاده در رواق ها و ۱۱ ساعت از جنس استیل برای نصب در کفشداری ها ساخته و نصب شده اند. این ساعتها در اندازههای مختلف و متناسب با ابعاد فضاهای مورد استفاده در رواقها و بخشهای پیرامونی نصب شده اند و طراحی آنها نیز با نقوش و فونت تابلوها هماهنگ است.
نکته قابل توجه در جانمایی این ساعتها، پرهیز از نصب آنها در محدوده نزدیک به روضه منوره است؛ تصمیمی که با هدف جلوگیری از ایجاد هرگونه حواسپرتی برای زائران در هنگام زیارت اتخاذ شده است.
همچنین در این طرح، ۶۰ تابلو فناورانه اطلاعرسانی تقویم و اوقات شرعی پیشبینی و طراحی شده است. این تابلوها با استفاده از نمایشگرهای LED و با نمایش اطلاعات بهصورت شمسی و قمری، عمدتاً در مبادی ورودی حرم نصب خواهند شد تا زائران در بدو ورود، از زمان و اوقات شرعی آگاه شوند. بدنه این تابلوها از جنس برنج با زمینه مشکی که حروف و رنگ نوشته های آن سفید و طلایی و فونت اختصاصی آن همانند تابلوها می باشد تا هماهنگی لازم با سایر اجزای بصری فضا حفظ شود.
در جانمایی تابلوها، ملاحظات معنوی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ بهگونهای که از نصب تابلوها در ضلع جنوبی، به دلیل قرارگیری در جهت قبله و احتمال ایجاد اختلال در تمرکز زائران هنگام نماز، خودداری شده است.
عملیات ساخت این تابلوها از شهریورماه ۱۴۰۴ آغاز شده و پس از طی مراحل طراحی و تولید، عملیات نصب آنها از بهمنماه همان سال کلید خورده است. پیشبینی میشود این پروژه تا اردیبهشتماه ۱۴۰۵ به پایان برسد.
با تکمیل این پروژه، رواقهای سرپوشیده حرم مطهر رضوی، علاوه بر بهرهمندی از نظامی یکپارچه و کارآمد در اطلاعرسانی، جلوهای تازه و هماهنگتر به خود خواهند گرفت؛ جلوهای که در سکوت و آرامش این فضا، بیآنکه خودنمایی کند، مسیر را برای زائران روشنتر میسازد.
